FRANKENSTEIN

Ząbkowice Śląskie, nasze miasto, nosiło nazwę Frankenstein od momentu założenia w II połowie XIII w. aż do  1945 roku. Najprawdopodobniej nazwę „przywieźli” ze sobą pierwsi osadnicy i założyciele miasta pochodzący z Frankonii.

Nie byłoby w tym nic dziwnego i zaskakującego i zapewne nie przywiązywalibyśmy dziś do tego żadnej uwagi, gdyby nie fakt, że około sześćset lat po założeniu osady narodziła się historia związana z Frankensteinem – potworem wymyślonym przez Marię Shelley, autorki powieści o tym samym tytule. Co prawda ma ona niewiele wspólnego z życiem mieszkańców miasta, nie mniej Ząbkowice także swoją straszną historię mają i – jak się okazuje, nie wykluczone, że była ona inspiracją dla pisarki do napisania powieści.

Na początku 1606 roku, 17 stycznia, wybuchła epidemia dżumy, która objęła swoim zasięgiem całe miasto i przedmieścia. Skala owej zarazy była ogromna. W jej wyniku zmarło 2061 osób - 1503 osoby dorosłe i 558 dzieci, co stanowiło 1/3 mieszkańców miasta. Śledztwo wykazało, że przyczyną zarazy była zbrodnicza działalność szajki miejscowych grabarzy i ich pomocników. We wrześniu 1606 roku nastąpiły aresztowania. Sprawa była na tyle nieprawdopodobna, że do jej wyjaśnienia zaangażowano zespół miejscowych i zamiejscowych lekarzy. Po przeprowadzeniu rewizji w mieszkaniach oskarżonych oraz badaniach okazało się, że wywołali oni zarazę za pomocą trującego proszku, wytwarzanego ze zwłok ludzkich. Całe wydarzenie zostało opisane w gazecie Newe Zeyttung wydanej w Augsburgu w końcu 1606 roku. Sprawcy tej ohydnej zbrodni zostali straceni poprzez spalenie na stosie. Pomimo śmierci grabarzy zaraza wygasła dopiero na oczątku 1607 roku.

Czy ta historia mogła zainspirować Marię Shelley do napisania swojej powieści? Być może tak. Pewne jest jedynie to, że mieliśmy Frankensteina dwieście lat wcześniej zanim autorka ożywiła go w swojej książce.

B. Klita / J. Organiściak